Datalek door AI bij Panasonic: waarom een verbod niet genoeg is

Nieuws 23 oktober 2026

Stel je voor: je organisatie heeft een eigen AI-assistent, er geldt een duidelijk verbod op externe AI-diensten, en toch staan de adresgegevens van honderdduizenden mensen ineens in een chatbot van buiten. Dat gebeurde bij Panasonic. Ik vind het een leerzaam verhaal, juist omdat het bedrijf het op papier goed geregeld had.

Een datalek door AI ontstaat wanneer iemand persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie invoert in een AI-dienst die daar niet voor is goedgekeurd. Ook zonder hackers of kwade opzet raak je dan de controle over die gegevens kwijt, omdat ze op de servers van een externe aanbieder terechtkomen.

Wat er gebeurde bij Panasonic

Op 23 oktober maakte Panasonic Operational Excellence bekend dat een projectmedewerker persoonsgegevens had geüpload naar een externe AI-dienst die binnen het concern verboden is. Het gebeurde tijdens de invoering van een nieuw personeelssysteem, samen met dochterbedrijf Panasonic Digital.

Volgens het Japanse techmedium ASCII ging het om:

• ongeveer 75.000 huidige medewerkers
• ongeveer 178.000 oud-medewerkers
• ongeveer 81.000 familieleden die als noodcontact waren opgegeven

Bij de (oud-)medewerkers ging het om personeelsnummers, adressen, telefoonnummers en e-mailadressen. Samen ruim 334.000 mensen. Panasonic meldde het eind september bij de Japanse privacytoezichthouder. Welke AI-dienst het was, zegt het bedrijf niet.

Het pijnlijke detail: er was al een eigen AI-tool

Panasonic geeft medewerkers sinds 2023 een eigen AI-assistent. Het verbod op externe diensten was er juist om dit soort lekken te voorkomen. Toch ging het mis, en dan ook nog in een project dat draaide om personeelsgegevens.

Waarom de medewerker naar een externe dienst greep, weten we niet. Maar het patroon herken je misschien wel: de goedgekeurde tool kan net niet wat je nodig hebt, de deadline dringt, en die andere tool staat één tabblad verderop. Dan wint gemak het van een regel die ergens in een beleidsdocument staat.

Dat is geen Japans probleem. Uit het Alert Online-onderzoek van dit jaar blijkt dat bijna de helft van de Nederlandse werknemers weleens privé-AI voor het werk gebruikt, terwijl maar vier op de tien weet welke tools zijn toegestaan. In mijn blog over shadow AI en wat medewerkers wel en niet mogen ga ik daar dieper op in.

“Even de chat wissen” lost het datalek niet op

Direct na de ontdekking werden de chatgeschiedenis en de bestanden op de werk-pc gewist. Begrijpelijk, maar de gegevens waren daarmee niet weg. De aanbieder bewaart verwijderde gesprekken nog dertig dagen. Het enige geluk: trainen op gebruikersdata stond uit, waardoor de gegevens volgens de aanbieder niet in antwoorden aan andere gebruikers belanden.

Dat vind ik de belangrijkste les. Wat je in een AI-dienst zet, ben je kwijt. Een prullenbakje in de chat haalt het niet terug.

Wat betekent dit voor jou: zo voorkom je een datalek door AI

Een paar dingen die je morgen al kunt doen:

• Zoek uit welke AI-tools bij jou zijn goedgekeurd. Weet je het niet, vraag het. Het is geen domme vraag, het is de vraag die de meeste collega’s niet stellen.
• Zet geen persoonsgegevens in een tool die niet is goedgekeurd. Geen namen, adressen, personeelsnummers of klantgegevens. Ook niet “even om te testen”.
• Werkt de goedgekeurde tool niet voor jouw taak? Meld dat. Een tool die niet werkt, is de snelste weg naar een tool die niet mag.
• Is het toch gebeurd? Meld het meteen bij je leidinggevende of de functionaris gegevensbescherming. Je organisatie moet een datalek in veel gevallen binnen 72 uur melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens, dus elk uur telt.

Ben je manager of OR-lid, dan is de les een andere: een verbod zonder werkend alternatief en zonder uitleg is vooral een papieren muur. Panasonic past nu zijn regels aan en geeft medewerkers extra uitleg. Dat is wat de AI Act met AI-geletterdheid bedoelt: niet alleen regels opstellen, maar zorgen dat mensen snappen waarom ze er zijn. Hoe je daarmee begint, lees je in waarom elk bedrijf een AI-beleid nodig heeft.

Geen kwade wil, wel een herkenbaar patroon

Ik denk niet dat de medewerker bij Panasonic iets kwaads wilde. Waarschijnlijk wilde diegene gewoon het werk af hebben. Juist dat maakt het verhaal zo herkenbaar. De vraag is dus niet of jouw organisatie AI verbiedt, maar of je collega’s weten wat wel mag en waarom.

Weet jij het eigenlijk, voor je eigen werk?